Half miniatuur / prinsenmodel?

Voor algemene vragen over zaken als draagwijzen, besluiten, voorschriften etc.
Gebruikersavatar
Janssen
Berichten: 32
Lid geworden op: 24 Jan 2014, 21:30

Half miniatuur / prinsenmodel?

Berichtdoor Janssen » 12 Okt 2016, 22:42

Beste forum leden, al een tijdje zie ik op oude foto's (van tot voor de tweede wereldoorlog) militairen een opmerkelijke spange dragen. Het lijkt namelijk op miniatuur medailles maar dan op Pruisische wijze opgemaakt, 'tussen' miniatuur en groot model in zeg maar. Ik heb jammer genoeg even geen foto's bij de hand maar weet alleen dat dat soort spanges wel eens halfminiatuur of prinsenmodel wordt genoemd. Kan iemand mij hier meer over vertellen? Oorsprong, doel, van wanneer tot wanneer in gebruik e.d?
... In al deze hoedanigheden vervulde hij zijn taak op een zorgzame en accurate wijze, zonder op de voorgrond te willen treden; bescheiden en onopvallend, maar goed. Dat is de ware dienstbaarheid, die niet zichzelf zoekt.

Gebruikersavatar
Spraakverwarring
Berichten: 788
Lid geworden op: 28 Dec 2010, 13:48

Re: Half miniatuur / prinsenmodel?

Berichtdoor Spraakverwarring » 16 Okt 2016, 12:05

Bij deze een tweetal afbeeldingen: http://redeenportret.nl/portret/48edb25 ... 3048976c14 en http://redeenportret.nl/portret/4e7c532 ... 3048976c14
De rationale daarachter ken ik niet. Een wilde gok zou zijn de dragers de regel dat miniaturen een exacte afspiegeling van de modeldecoraties moeten zijn erg letterlijk hebben genomen, dus inclusief opmaak.
NUNTIUS TRANSMITTENDUS - Regiment Verbindingstroepen

Gebruikersavatar
Ed van Engeland
Moderator
Berichten: 622
Lid geworden op: 09 Sep 2008, 14:47
Locatie: Friesland

Re: Half miniatuur / prinsenmodel?

Berichtdoor Ed van Engeland » 16 Okt 2016, 12:44

Het militaire kledingvoorschrift bepaalde tijdens het interbellum dat op de daagse (kleine) tenue miniatuuronderscheidingen mochten worden gedragen, zoal dit al eerder gebruikelijk was op burgerkleding. De modeldecoraties waren nogal zwaar en daardoor onhandig, bovendien hadden de geëmailleerde ridderorden te lijden vanwege het contact met de andere decoraties. Voor de afmetingen waren in de militaire voorschriften geen regels gegeven, aangezien het geen officiële onderscheidingen betrof. Aanvankelijk werden bijvoorbeeld miniaturen, een strikje, baton of rozet, in het knoopsgat van de linkerrevers gedragen (zie KV KM 1932) van de kleine tenue of avondkleding, hetzij in het bovenste knoopsgat van de groot- en klein-uniformjas en de witte jas...
De eerste batons verschijnen op de uniformkleding na de eerste wereldoorlog, klaarblijkelijk onder invloed van buitenlandse militairen.

Zoals destijds gebruikelijk, volgde de voorschriften het gebruik, we zien op foto's dat bij het leger in Indië al rond 1875 miniaturen van medailles en ridderorden worden gedragen. Uiteindelijk was dit ter beoordeling van de commandant.
- sic Gloria transit Mundi -

Gebruikersavatar
Janssen
Berichten: 32
Lid geworden op: 24 Jan 2014, 21:30

Re: Half miniatuur / prinsenmodel?

Berichtdoor Janssen » 18 Okt 2016, 09:56

Dank voor de toelichting Ed, en voor de afbeeldingen Spraakverwarring. Die manier van opmaken bedoel ik inderdaad. Wel begrijp ik niet helemaal of het nou miniatuur onderscheidingen zijn die op dezelfde manier worden opgemaakt als grootmodel onderscheidingen of dat het halfminiaturen zijn die qua grootte tussen miniatuur en grootmodel zitten en die op dezelfde manier is opgemaakt als grootmodel onderscheidingen. Ik meen dat deze manier prinsenmodel of halfminiatuur genoemd worden. Weet iemand wanneer deze in zwang zijn geraakt en tot wanneer men deze vorm van opmaken in gebruik zijn geweest? Ik heb enkel alleen foto's gezien van voor 1940. Wellicht dat het na de oorlog uit gebruik is geraakt?
... In al deze hoedanigheden vervulde hij zijn taak op een zorgzame en accurate wijze, zonder op de voorgrond te willen treden; bescheiden en onopvallend, maar goed. Dat is de ware dienstbaarheid, die niet zichzelf zoekt.

Gebruikersavatar
Ed van Engeland
Moderator
Berichten: 622
Lid geworden op: 09 Sep 2008, 14:47
Locatie: Friesland

Re: Half miniatuur / prinsenmodel?

Berichtdoor Ed van Engeland » 18 Okt 2016, 12:23

De zgn. Prinsengrootte (een Germanisme) komen we rond het midden van de 19de eeuw al op Duitse uniformen tegen.
Zoals ik bovenstaand al aangaf, maken de militaire voorschriften geen melding van miniaturen (in welke maat dan ook). Miniaturen waren immers een particuliere uitvinding en geen "modeldecoratie". Het enige wat in de 19de eeuwse reglementen was geregeld, is dat linten nimmer zonder modeldecoraties mochten worden gedragen (waarmee dus batons, in het Duits "feldspangen" geheten, buiten de orde vielen) en dat een bepaalde draagvolgorde van kracht werd (welke nog wel eens veranderde).
Niettemin komen we wel miniatuurdecoraties tegen, zo rond het midden van de 19de eeuw. Dit betreft dan hoofdzakelijk de dan de 3 gangbare ridderorden en de medailles voor de tiendaagse veldtocht , maar uitsluitend bedoeld om te dragen op de burgerkleding (soms voorzien van een kader van edelmetaal, soms ook aan een kettinkje). De eerste miniaturen zie ik door officieren van leger en marine gedragen worden op foto's rond 1865, bij het leger t.h.v. de 2de uniformknoop op de rechter borst, maar ook wel midden op het plastron of aan de ovegeslagen sluiting van de jas links en bij de marine in het linker knoopsgat; dit betreffen vrijwel uitsluitend ridderorden t.g.v. 6 tot 12 mm.
De eerste miniaturen op halve grootte zie ik verschijnen bij het leger in Indië, waarschijnlijk geïntroduceerd door bij het Indisch Leger ingelijfde Duitsers die aan dat formaat gewend waren. In de collectie van Bronbeek zien we dan ook veel groepen medailles, waarin miniaturen op halve grootte worden gecombineerd met model decoraties. Later zou deze 'mode' van prinsengrootte ook overslaan naar het Leger hier te lande. Interessant is, dat bij de vaststelling van de KNIL uniformjas met de "waslijntjes" deze tressen zodanig geplaatst waren dat de modeldecoraties er precies tussen passen.

Aangezien miniaturen geen modeldecoraties zijn, valt de opmaak dus ook buiten de reglementen, ze waren derhalve niet onderhavig aan voorschriften en konden naar believen hangend aan, dan wel op het lint worden gedragen; in de praktijk blijkt wel dat alleen de grotere miniaturen geschikt waren om liggend op het lint op te laten maken. Overigens blijkt uit foto's uit het interbellum tevens, dat militairen (ook officieren) medailles liggend op het lint en hangend aan het lint naast elkaar dragen.
De 2de wereldoorlog heeft veel veranderd in de Nederlandse uniformvoorschriften, zo zijn we ons meer gaan conformeren aan wat in m.n. Groot-Brittannië gebruikelijk was, ook t.a.v. miniaturen en batons. Ik zie na 1945 geen prinsengrootte meer op foto's gedragen worden, maar de reglementen hebben zich (voor zover ik heb kunnen nagaan) er niet in detail over uitgesproken.
- sic Gloria transit Mundi -


Terug naar “Algemene vragen”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 2 gasten