Laarders krijgen postuum Yad Vashem-onderscheiding

Gebruikersavatar
Henk-Willem
Moderator
Berichten: 2349
Lid geworden op: 20 Jul 2007, 08:33

Laarders krijgen postuum Yad Vashem-onderscheiding

Berichtdoor Henk-Willem » 01 Dec 2015, 11:31

Françoise Huf-van den Brink en Jan & Annie van Lier hebben donderdag postuum de Yad Vashem-onderscheiding gekregen voor het redden van joodse onderduikers in Laren.

Wethouder Ton Stam was als vertegenwoordiger van de Larense gemeenschap bij de uitreiking in Amsterdam aanwezig. Hieronder zijn toespraak.

,,Françoise Huf was getrouwd met Jo Sinaasappel, die in 1944 in Auschwitz is omgekomen. Ze heeft op een voorbeeldige manier en met groot gevaar voor haar eigen leven vele onderduikers bij haar thuis ondergebracht, in 1944 zelfs tot wel 12 mensen toe. Ook heeft ze actief deelgenomen aan de verzetsgroep onder leiding van de arts Eduard Sytse en van Ulla van Ommen. Zo werd haar huis gebruikt om explosieven onder te brengen om de brug bij Bussum op te blazen. Ook heeft ze met de groep van Jan Bartelsman kinderen uit de Hollandse Schouwburg bevrijd. In de ene kant van het huis zaten de onderduikers, en in de andere helft lagen de explosieven. Een wonderlijk verhaal is dat ze ook Duitse soldaten van de Waffen SS op het eind van de oorlog heeft overgehaald om onder te duiken. Na de oorlog is ze met één van de onderduikers, Paul Huf, de bekende fotograaf, en zoon van de beroemde acteur, getrouwd. Ze hoort terecht bij de Rechtvaardigen onder de Volkeren.''

,,De familie Van Lier woonde aan de Eemnesserweg in Laren, Johannes (Jan) was aannemer en had zijn werkplaats aan huis. Toen de oorlog uitbrak was het oudste kind 10, het zevende kind werd in 1942 geboren. Het 8e in de hongerwinter, en na de oorlog kwam het 9e kind. Dat was voor hen geen beletsel om onderduikers in hun huis op te nemen. De echtparen Rijxman (Leo en Lien) en Moscou (Dé en Ro) (Leo en Dé waren zwagers van elkaar) en schoonmoeder Betje Heiligers kregen bij hen onderdak. Daar kwam later ook Lodi Laguna, een bekend violist uit die tijd, bij. Annie kookte voor 15 monden. Uiteindelijk is de schuilplaats verraden, maar iedereen kon op tijd een goed heenkomen vinden en heeft de oorlog overleefd. Ook zij behoren met recht tot de Rechtvaardigen onder de Volkeren.''

Politie
,,Ik maak van de gelegenheid gebruik een paar andere zaken onder uw aandacht te brengen. Allereerst over de rol van de Larense politie. Over de politie is in Nederland menig proefschrift geschreven, bijv. de vergelijking tussen de politie in Luik en Maastricht. De Larense politie was in het algemeen gesproken 'goed'. In het bijzonder de Larense politie-inspecteur Boog heeft er voor gezorgd dat hij alle post die bestemd was voor de Larense NSB-burgemeester Knipscheer (toepasselijke naam voor een heulende burgemeester) eerst door zijn handen liet gaan, en –u kent het nog wel- met stoom openmaakte. Daar waren dikwijls zg. verradersbrieven bij, en hij heeft er veel van die brieven weten weg te werken. Zo is Jan van Lier op tijd voor de op handen zijnde razzia gewaarschuwd door een andere Larense politieman, de heer Geurts, zodat de families Rijxman en Moscou tijdig elders konden worden ondergebracht.

Toch is ook in Laren iets gebeurd, wat niet iedereen -ook niet in Laren- bekend is, en wat ik toch graag vandaag met u deel omdat het nu eenmaal ook een deel van de Larens geschiedenis is en het niet onbesproken mag blijven.

Berg-stichting
In Laren was in 1909 de Bergstichting opgericht als opvanghuis voor Joodse weeskinderen. De vermogende mode-ontwerper Albert (Sally) Berg doneerde hiervoor een terrein met onderkomens in Laren. In oktober 1911 gingen de deuren van de Berg-stichting in Laren officieel open. Opmerkelijk in dit verband is dat deze orthodoxe inrichting zoveel jaren onder leiding heeft gestaan van een niet-Joodse directeur, de heer Reitsema. In 1940 werden daar 106 jongens en meisjes, voogdijkinderen waaronder wezen en regeringskinderen, in de leeftijd van 4 tot 21 jaar verzorgd. Begin 1943 werden personeel en kinderen op bevel van de Duitse bezetter gedwongen om naar Amsterdam te verhuizen, waar zij introkken in een huis op de Rapenburg 92-96.

In het bijzonder is de moedige rol van het directie-echtpaar Reitsema opvallend. Ondanks bericht van de Joodse Raad dat niet-joods personeel per 1 april 1942 moest zijn ontslagen, slaagde het echtpaar er in om toch zelf in dienst te blijven. Tussen 15 en 19 juni 1942 zijn de meeste Joodse mensen uit het Gooi weggevoerd, maar de Berg-stichting wist nog te blijven hoewel de Stichting op 19 augustus 1942 formeel was opgeheven. Begin 1943 was de Stichting toch aan de beurt, er werd naar Amsterdam verhuisd.

Reitsema was de spil bij de poging om zoveel mogelijk kinderen via valse verklaringen uit de klauwen van de Duitsers te houden; zelf sprak hij -als oud- militair- van de slag om de Berg-stichting. Calmeijer (van het Calmeijer-Spiel, en ook postuum ontvanger van de Yad Vashem-onderscheiding) moest bepalen wie van de weeskinderen raszuiver was, en die procedure leverde uitstel van deportatie op. Vanwege de façade van Mischlingenheim werd de grote razzia van 26 mei 1943 doorstaan.

Er stonden op die dag al 80 personen, pupillen en personeel, bepakt en bezakt, op de stoep om afgevoerd te worden. Reitsema heeft toen Aus der Fünten opgezocht, die hij volgens eigen zeggen hevig aangeschoten in een café op het Waterlooplein trof. Hij kwam terug met het befehl dat de Berg-stichting van de razzia moest worden vrijgesteld. Veel kinderen zijn door de Reitsema’s ondergebracht op onderduikadressen. Van de 120 Joodse personen, die bij de aanvang van de oorlog werden verpleegd of er werkten, hebben er 70 de oorlog overleefd. Van de 109 pupillen overleefden 64 de oorlog. Een bijzonder hoog aantal, zeker vergeleken met het lot van de kinderen uit de andere Joodse weeshuizen. Ook Jan en Jantiene Reitsema ontvingen op 16 juni 1964 de Yad-Vashem-onderscheiding.

Aanvragers
Een woord van grote dank gaat uit naar de beide aanvragers van de Yad Vashem-onderscheiding: Betty Mock en Rob Moscou. Het bijzondere is daarbij –mede in het licht van mijn verhaal over de Joodse weeshuizen- dat de beide aanvragers van de onderscheiding ná de oorlog als joodse weeskinderen werden opgenomen bij de beide echtparen Rijxman en Moscou die zelf geen kinderen hadden. In 1959 zijn ze beiden ook officieel door hen geadopteerd. Zo heeft dit hoofdstuk van de geschiedenis tenslotte een mooi eind gekregen, iets waar we de postume ontvangers van de Yad Vashem-onderscheiding wel bijzonder dankbaar voor mogen zijn.

Wij zullen mevrouw Françoise Huf-van den Brink, het echtpaar Jan en Annie van Lier, het echtpaar Reitsema en alle anderen die hun leven voor anderen op het spel hebben gezet niet vergeten. Zij herinneren ons aan - juist in deze tijden van angst - dat compassie en moed ons humaan maken. Ik ben ze daarom bijzonder dankbaar.''

Yad Vashem
Yad Vashem in Jeruzalem is het instituut ter nagedachtenis van de zes miljoen Joodse slachtoffers van de Sjoa (Holocaust) en van de duizenden bloeiende joodse gemeenschappen die door de nazi's zijn verwoest in de periode 1939-1945. Het instituut is tevens een centrum van onderzoek naar zowel de oorzaken als de gevolgen van de Jodenvervolging tijdens de Duitse overheersing van grote delen van Europa voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het Yad Vashem Instituut is een Israëlische Rijksinstelling, die in 1953 werd opgericht door de Knesset (het Israëlisch Parlement). Het doel van het Instituut is de herdenking van de zes miljoen Joden, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's en hun handlangers werden omgebracht en het eren van diegenen, die -zelf niet joods zijn- zich op bijzondere wijze verdienstelijk hebben gemaakt bij het redden van Joden. Het Yad Vashem Instituut heeft sinds 1953 over de hele wereld meer dan 25.700 mannen en vrouwen, waaronder meer dan 5.700 Nederlanders op deze wijze geëerd. Het Yad Vashem Instituut fungeert tevens als het Nationaal Instituut voor Oorlogsdocumentatie, www.yadvashem.org.il

BRON: http://www.gooieneemlander.nl/regionaal ... rscheiding
Met vriendelijke groeten,
Henk-Willem
Lid van: SRO, SKF, MEDEC, AFP #41, DGO #3009, OMSA M#8014

Terug naar “Israël (Yad Vashem)”

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast